Máy xúc lật là một trong những thiết bị quan trọng trong các công trình xây dựng, khai thác mỏ, và nhiều ngành công nghiệp khác.
Độ bền của máy xúc lật không thể đánh giá chỉ bằng xuất xứ hoặc tên thương hiệu. Cùng một dòng máy, tuổi thọ các cụm chính có thể khác rất nhiều tùy tải làm việc, nhiệt độ, bụi, chất lượng bảo dưỡng và cách người lái vận hành.
Độ bền của máy xúc lật Trung Quốc nên được đánh giá theo từng cụm cơ khí như khung, khớp nối, cầu, hộp số, thủy lực và chốt bạc, đồng thời đối chiếu với tải làm việc và lịch sử bảo dưỡng.
Khung và khớp nối giữa hai thân máy
Máy xúc lật làm việc với tải thay đổi liên tục và thường xuyên đánh lái bằng khớp nối giữa hai thân. Khi xem máy đã sử dụng, cần kiểm tra độ rơ ở chốt khớp trung tâm, các vị trí hàn trên khung và dấu hiệu biến dạng quanh khu vực chịu lực.
Độ bền của phần này phụ thuộc nhiều vào việc máy có thường xuyên xúc quá tải, va gầu mạnh vào đống vật liệu hoặc chạy tốc độ cao trên nền xấu hay không.
Cầu, moay-ơ và hệ truyền động
Cầu chủ động, vi sai, moay-ơ và hộp số phải chịu tải lớn khi máy vừa di chuyển vừa xúc. Dấu hiệu cần chú ý gồm tiếng hú bất thường, rò dầu ở phớt, nhiệt độ tăng cao sau khi làm việc và độ trễ khi chuyển số.
Không nên kết luận một hãng “bền” chỉ vì máy vẫn chạy. Nhiều hư hỏng truyền động phát triển từ từ và chỉ lộ rõ khi máy làm nóng đủ thời gian.
Biến mô, hộp số và cách người lái sử dụng
Với cấu hình dùng biến mô và hộp số powershift, thói quen chuyển tiến/lùi khi máy chưa giảm tốc hoặc giữ máy bằng ga trong thời gian dài có thể làm tăng nhiệt và tải cho hệ truyền động. Bảo dưỡng dầu đúng chủng loại và đúng chu kỳ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền.
Khi chạy thử, nên kiểm tra máy ở trạng thái nguội và sau khi đã làm việc. Nếu hiện tượng trượt, giật số hoặc cảnh báo nhiệt chỉ xuất hiện khi nóng thì vẫn phải xem là dấu hiệu cần kiểm tra thêm.
Hệ thống thủy lực
Bơm, van phân phối, xi lanh và đường ống quyết định tốc độ nâng hạ gầu. Độ bền không chỉ phụ thuộc chất lượng linh kiện mà còn phụ thuộc độ sạch của dầu, lọc, nhiệt độ hệ thống và việc có thường xuyên ép van ở cuối hành trình hay không.
Để đánh giá, cần quan sát tốc độ nâng gầu khi không tải và có tải, độ trôi của xi lanh, tiếng bơm và nhiệt độ sau một thời gian làm việc. Rò dầu nhỏ ở đầu nối không nên bỏ qua vì có thể cho thấy gioăng, ống hoặc bề mặt lắp ghép đã xuống cấp.
Chốt, bạc và cơ cấu công tác
Gầu, tay nâng và các khớp liên kết làm việc trong môi trường bụi bẩn nên phụ thuộc nhiều vào bôi trơn. Nếu bỏ bơm mỡ, chốt và bạc mòn nhanh, làm tăng độ rơ và gây tải lệch lên cơ cấu nâng.
Khi xem máy, nên nâng gầu khỏi mặt đất rồi kiểm tra độ rơ ở từng khớp. Mòn không đều giữa hai bên cũng là dấu hiệu cần xem lại cách sử dụng hoặc tình trạng kết cấu.
Hệ thống làm mát
Máy làm trong mỏ, bãi than, nhà máy vật liệu hoặc môi trường nhiều bụi dễ bị bít két nước và két dầu. Nhiệt độ cao kéo dài ảnh hưởng đến động cơ, hộp số và thủy lực. Vì vậy một chiếc máy “bền” phải đi cùng quy trình vệ sinh két và kiểm soát nhiệt độ đúng.
Độ bền giữa các thương hiệu Trung Quốc có giống nhau không?
Không. LiuGong, XCMG, SDLG và các hãng khác có nhiều model, nhiều thế hệ và nhiều cấu hình linh kiện. Ngay trong một thương hiệu, máy cho mỏ và máy cho công việc nhẹ cũng có yêu cầu vận hành khác nhau.
Nếu đang xem máy xúc lật LiuGong hoặc một model XCMG, SDLG cụ thể, nên kiểm tra theo đúng đời máy và catalogue thay vì dùng kết luận chung cho toàn bộ máy Trung Quốc.
Checklist đánh giá độ bền khi xem máy
- Khung không có vết nứt hoặc hàn sửa bất thường ở vùng chịu lực.
- Khớp nối trung tâm không rơ quá mức.
- Hộp số chuyển tiến/lùi và các cấp số ổn định cả khi máy nóng.
- Cầu và moay-ơ không rò dầu, không có tiếng bất thường.
- Thủy lực nâng hạ đều, không trôi nhanh và không có tiếng bơm bất thường.
- Chốt bạc cơ cấu gầu được bôi trơn và không rơ quá mức.
- Nhiệt độ động cơ, hộp số và thủy lực ổn định sau khi làm việc.
- Lịch sử bảo dưỡng có thể kiểm tra được nếu máy đã qua sử dụng.
Máy xúc lật Trung Quốc có bền không?
Câu trả lời phụ thuộc vào model và cách khai thác. Các hãng lớn của Trung Quốc có nhiều dòng máy phục vụ công việc nặng, nhưng không có cơ sở để gán một con số tuổi thọ chung cho toàn bộ thị trường. Khi mua, nên đánh giá từng cụm cơ khí và khả năng bảo dưỡng tại nơi sử dụng.
Nếu cần xem các dòng máy theo nhóm sản phẩm, có thể tham khảo danh mục máy xúc Trung Quốc; còn quyết định về độ bền vẫn phải quay về đúng model và điều kiện làm việc.
