Cách chọn lốp xe lu phù hợp cho công trình đường bộ

Lốp xe lu đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả thi công các công trình đường bộ.

Với xe lu bánh hơi làm việc trong thi công đường bộ, bộ lốp trực tiếp tạo áp lực lu lèn lên lớp vật liệu. Xe lu rung một trống hoặc hai trống thép là nhóm khác; lốp ở cầu sau của một số xe lu rung không có cùng vai trò với bộ lốp của xe lu bánh hơi.

Trước khi chọn lốp phải xác định đúng loại xe lu

Điểm đầu tiên cần kiểm tra là model xe, cỡ lốp theo tài liệu máy, kích thước vành và cấu hình ballast. Không nên chọn lốp chỉ theo đường kính nhìn bên ngoài hoặc lấy một cỡ đang có sẵn trong kho để lắp thay. Với xe lu bánh hơi, kích thước lốp, tải trên từng bánh và áp suất làm việc có liên quan trực tiếp đến diện tích tiếp xúc và áp lực tác dụng lên lớp vật liệu.

Nếu xe đang làm đường nhưng là xe lu rung một trống, cần tra đúng lốp cầu sau của model đó. Không nên lấy hướng dẫn áp suất, ballast hoặc cách lựa chọn lốp của xe lu bánh hơi để áp sang xe lu rung.

Chọn lốp cho từng giai đoạn thi công đường bộ

Lớp móng, cấp phối và vật liệu hạt

Khi xe lu bánh hơi làm trên cấp phối đá dăm hoặc lớp móng, lốp phải đúng khả năng chịu tải của xe và đủ bền trước các cạnh đá sắc. Cần quan sát hông lốp, mặt lốp và bead thường xuyên hơn nếu tuyến có nhiều đá sắc hoặc vật liệu rời. Áp suất không nên đặt theo thói quen; phải xét cùng tải máy và lượng ballast đang sử dụng.

Ở giai đoạn này, mục tiêu không phải là chọn lốp có gai càng sâu càng tốt. Xe lu bánh hơi tạo tác dụng lu nhờ tải bánh, áp suất lốp và hiệu ứng nhào trộn của bộ lốp. Kiểu lốp phải phù hợp cấu hình mà nhà sản xuất xe chấp thuận.

Lớp bê tông nhựa nóng

Khi lu asphalt, độ đồng đều giữa các bánh rất quan trọng. Chênh áp suất, chênh kích thước hoặc mức mòn khác nhau có thể làm vệt lu không đều. Mặt lốp cũng phải được giữ sạch để hạn chế vật liệu bám lên bánh trong quá trình lu.

Nhiều xe lu bánh hơi có hệ thống phun nước, tấm giữ nhiệt lốp hoặc thiết bị hỗ trợ kiểm soát nhiệt tùy model. Việc sử dụng phải theo hướng dẫn của chính chiếc máy. Không nên tự dùng dầu hoặc hóa chất chống dính nếu nhà sản xuất và quy trình thi công không cho phép, vì có thể ảnh hưởng bề mặt asphalt.

Lu kiểm tra và các vị trí cần kiểm soát bề mặt

Với công việc proof rolling hoặc kiểm tra khu vực nền yếu, yêu cầu lốp vẫn phải xuất phát từ cấu hình xe và tải trên bánh. Nếu dự án thay đổi ballast giữa các giai đoạn, cần kiểm tra lại áp suất theo tải mới thay vì giữ nguyên một mức áp suất cho toàn bộ công việc.

Áp suất lốp và ballast phải đi cùng nhau

Trên xe lu bánh hơi, ballast làm thay đổi trọng lượng máy và tải trên từng bánh. Khi tải bánh thay đổi, áp suất lốp cần được đặt theo hướng dẫn của nhà sản xuất máy và lốp. Một số xe cho phép điều chỉnh áp suất từ vị trí vận hành để phù hợp yêu cầu lu lèn; vì vậy không có một con số áp suất dùng chung cho mọi xe và mọi lớp vật liệu.

Trong quá trình làm việc, nên đo áp suất bằng dụng cụ phù hợp và so giữa các bánh. Nếu một bánh mất áp lặp lại, cần tìm nguyên nhân ở lốp, van hoặc vành thay vì chỉ bơm bù rồi tiếp tục làm việc.

Không chỉ nhìn cỡ lốp, phải kiểm tra cả vành và kết cấu lốp

Khi thay lốp, cần đối chiếu ít nhất các thông tin sau:

• Cỡ lốp được chấp thuận cho đúng model xe.
• Kích thước và tình trạng vành.
• Khả năng chịu tải của lốp ở mức áp suất làm việc.
• Kết cấu bias hoặc radial nếu model xe có quy định hoặc tùy chọn tương ứng.
• Khoảng hở giữa các bánh và các chi tiết xung quanh.
• Độ đồng đều về kích thước và mức mòn giữa các vị trí bánh.

Một số model xe lu bánh hơi có thể có tùy chọn lốp bias hoặc radial khác nhau. Điều đó không có nghĩa có thể trộn tùy ý hai loại trên cùng một xe. Cần theo đúng cấu hình được nhà sản xuất chấp thuận.

Kiểm soát nhiệt khi làm ca dài

Lốp sinh nhiệt trong quá trình biến dạng khi lăn, đồng thời còn nhận nhiệt từ mặt asphalt nóng. Công trình đường bộ làm ca dài cần theo dõi nhiệt bất thường, áp suất và tình trạng bề mặt lốp. Nếu lốp nóng hơn rõ rệt so với các bánh còn lại, cần kiểm tra áp suất, tải, ma sát bất thường ở cụm bánh và tình trạng của chính lốp đó.

Không nên tăng áp suất chỉ để xử lý hiện tượng nóng lốp khi chưa xác định nguyên nhân. Áp suất phải đặt theo tải và hướng dẫn kỹ thuật, không theo cảm giác.

Độ đồng đều giữa các bánh quan trọng hơn việc chọn một lốp thật “cứng”

Xe lu bánh hơi làm việc bằng cả một dãy bánh. Vì vậy một lốp mới có đường kính lăn chênh nhiều so với các lốp đã mòn, hoặc một bánh có áp suất khác rõ rệt, có thể làm tải phân bố không đều. Khi thay một hoặc một số lốp, cần kiểm tra mức mòn và kích thước thực tế của các bánh còn lại.

Đối với đội máy làm đường, nên ghi lại vị trí lốp, ngày lắp, số giờ làm việc và các lần sửa chữa. Nhật ký đơn giản này hữu ích hơn việc chỉ nhìn gai lốp khi xảy ra mòn lệch hoặc mất áp.

Những lỗi thường gặp khi chọn lốp xe lu cho công trình đường bộ

• Nhầm lốp xe lu bánh hơi với lốp cầu sau của xe lu rung.
• Chọn theo giá hoặc cỡ lốp mà không kiểm tra tải và vành.
• Thay đổi ballast nhưng vẫn giữ nguyên áp suất theo thói quen.
• Lắp các lốp có mức mòn hoặc đường kính chênh quá nhiều.
• Bỏ qua tình trạng van, vành và bead khi lốp mất áp.
• Đánh giá lốp chỉ bằng độ dày cao su mà không xét đúng cấu hình xe.

Khi nào nên tháo lốp để kiểm tra kỹ?

Nếu thấy phồng hông, tách lớp, lộ bố, vết cắt sâu, hư bead, mất áp lặp lại hoặc vệt lu bất thường ở một vị trí bánh, nên dừng để kiểm tra. Không nên tiếp tục làm việc chỉ vì lốp chưa xẹp hoàn toàn.

Kết luận

Chọn lốp xe lu cho công trình đường bộ không thể tách rời model máy, tải trên bánh, ballast, áp suất và lớp vật liệu đang lu. Với xe lu bánh hơi, bộ lốp phải làm việc đồng đều. Đúng cỡ nhưng sai tải, sai áp suất hoặc chênh quá nhiều giữa các bánh vẫn có thể làm chất lượng lu và độ ổn định của máy giảm đi.